ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 117/ο
Ταξινόμηση: ενδυμασία, ένδυμα, εξάρτημα κεφαλιού
Τυπολογία: νησιώτικο αναγεννησιακού τύπου
Όνομα / Χαρακτηρισμός: κεφαλόδεσμος
Τοπικό ή άλλο όνομα: ματήλα
Μέρος συνόλου: όχι
Αυθεντικό: ναι
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Μήκος: – Πλάτος : –
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή: Μαντήλα ή αέρας από αραχνοΰφαντο (τούλινο) υφαντό λευκό, μεταξωτό ύφασμα με ανεπαίσθητα ένθετα μικρά λευκά ανθάκια. Είναι σχήματος τετραγώνου διαστάσεων 90 περίπου εκ. Έπρεπε να είναι τόσο λεπτό το ύφασμά της που να δίνει την εντύπωση της μη υλικής υπόστασης, για τον λόγο αυτό στην Σκόπελο την έλεγαν και αέρα. Ο αραχνούφαντος αυτός πέπλος, κατά τον Αλ. Μωραϊτίδη, κολλάρεται για να στέκεται, διπλώνεται διαγώνια στα δύο και επιμελώς διευθετείται από τη μαντιλίστρα (ειδική τεχνίτρια του κεφαλόδεσμου), καρφιτσώνοντάς την προσεκτικά στο καβούκι και στο καπιτσέλι και δημιουργώντας σούρα, με τρόπο που να σχηματίζει αέρινο στεφάνι γύρω από το κεφάλι, προβάλλοντας το πρόσωπο της γυναίκας που το φοράει.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: μετάξι, τούλι (αντικείμενο)
Τεχνικές: υφαντό βιομηχανικό, (αντικείμενο) επίρραπτη (διάκοσμος)
Κατασκευαστής: γυναίκες της Σκοπέλου
Χρόνος κατασκευής: τέλη 19ου αιώνα
Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό διαμέρισμα: Μαγνησία, Σκόπελος. Ευρύτερη περιοχή: Θεσσαλία, Β. Σποράδες
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: γυναίκα
Ηλικία: νέα
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα: –
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: τέλη 19ου αιώνα
Περίσταση χρήσης: νυφικό
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης. Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Μαγνησία, Σκόπελος. Ευρύτερη περιοχή: Θεσσαλία, Β. Σποράδες
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: αγορά
Προκάτοχος: άγνωστος
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 1965
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
– Αχνάρια μεγαλοπρέπειας, μια νέα ματιά στην παράδοση της ελληνικής γυναικείας φορεσιάς, (επιμ. Ι. Παπαντωνίου) κείμενα:Ν. Μαχά-Μπιζούμη, Σ. Παντουβάκη, Ι. Παπαντωνίου, Μ. Πασσά-Κώτσου, Μ. Πήχου, Ξ. Πολίτου, Α. Ρουμελιώτη, έκδ. Γ. & Ν. Λαιμού, Ντ. & Κ. Καρούση, Ελληνικό Κέντρο Λονδίνου, 2014, σ. 120-127.
– Μ. Δελήτσικου-Παπαχρίστου, Η παραδοσιακή φορεσιά της Σκοπέλου, Δήμος Σκοπέλου 2005.
– Ελληνικές Φορεσιές, πρόλογος Ι.Κ. Μαζαράκης-Αινιάν, εισαγωγή Μ. Λαδά-Μινώτου, Ντ. Γαγγάδη, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1993, σ. 30-31.
– Α. Καπουρνιώτη, Κ. Τσαλαπάτα, Λύκειο των Ελληνίδων Βόλου, Ημερολόγιο 2004, σ.27-33.
– Ι. Παπαντωνίου, Ελληνικές Φορεσιές, ΠΛΙ, Ναύπλιο 1981, σ. 24.
– Ι. Παπαντωνίου, «ένα κομμάτι ύφασμα» στο Πτυχώσεις. Από το αρχαίο ελληνικό ένδυμα στη μόδα του 21ου αιώνα, τεύχ.51-61, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα & Οργανισμός Προβολής Ελληνικού Πολιτισμού Α.Ε., Αθήνα 2004.
– Αδ. Σάμψων, «Η λαϊκή φορεσιά της Σκοπέλου και Αλοννήσου, Αρχείον Θεσσαλικών Ερευνών, τόμ.5, ΕΘΕ, Βόλος 1970.
Ερευνητής: Άσπα Καπουρνιώτη, Νίκος Τσιμπλάκης
Ημερομηνία: 27/3/2024