ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 143
Ταξινόμηση: ενδυμασία, ένδυμα, ζιπούνι
Τυπολογία: αστικό
Όνομα / Χαρακτηρισμός: μανικωτό ζακέτο
Τοπικό ή άλλο όνομα: ζιπούνι
Μέρος συνόλου: ναι
Αυθεντικό: ναι
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Ύψος: 37 εκ. Περίμετρος :94 εκ.
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή:
Ζιπούνι γυναικείο (αυθεντικό) μανικωτό, από κόκκινο βελούδο με τερζίδικο χρυσοκέντημα. Αποτελείται από τα δυο μπροστινά φύλλα και το τραπεζιόσχημο φύλλο της πλάτης, ενωμένα στους ώμους και τα πλάγια. Φέρει μικρό όρθιο γιακά, τύπου παπαδίστικου, ύψους 3 εκ., και κατακόρυφο άνοιγμα μπροστά, γαρνιρισμένο με γλωσσωτές απολήξεις. Κάθετα στον κορμό είναι ραμμένα τα μανίκια, μήκους 35 εκ. και 16 εκ. πλάτους. Το εντυπωσιακό κέντημά του με άφθονο χρυσόνημα (τέλι), υψηλής περιεκτικότητας σε χρυσό, δημιουργεί περίτεχνες γλωσσωτές γιρλάντες που φινίρουν όλο το ένδυμα, το οποίο είναι επενδυμένο με λεπτό μπεζ βαμβακερό ύφασμα (τσίτι). Σε όλο το εύρος του μπροστινού μέρος σχηματοποιημένα ανθικά μοτίβα συμπλέκονται και επαναλαμβάνονται, δημιουργώντας ένα χρυσοκέντητο μωσαϊκό που διατρέχει κατακόρυφα το άνοιγμα και ολόγυρα τη βάση του ζακέτου. Επιπλέον, δύο συνεχή μοτίβα εκτείνονται στον κορμό ένθεν και ένθεν, παρόμοια στα μανίκια και κατακόρυφη σχηματοποιημένη μεγάλη σύνθεση, πολύ εντυπωσιακή, κοσμεί την πλάτη. Ολόγυρα περιβάλλεται από δυο σειρές γαϊτάνι με στερεωμένο χρυσόνημα, που περιτρέχει τις ραφές του ενδύματος, γαρνιρισμένο από κεντητή διακόσμηση που σχηματίζει ζιγκ-ζαγκ. Σε ορισμένα σημεία το ένδυμα είναι αρκετά φθαρμένο. Ο τύπος του κεντήματος, κυρίως, ως προς τις ολόγυρα τριγωνικές-γλωσσωτές απολήξεις όσο και ως προς το διάκοσμό του (σπάνιος), δημιουργεί ερωτηματικά στους ειδικούς ως προς την προέλευσή του[1]. Η έρευνα συνεχίζεται, αποδεικνύοντας για μια ακόμη φορά ότι ένα ένδυμα, μέσω της υλικότητάς του αποτελεί σιωπηλό μάρτυρα του παρελθόντος. Τα ενδύματα αποτελούν, όπως έχει υποστηρίξει ο αείμνηστος αρχαιολόγος Γιώργος Χουρμουζιάδης, προϊόντα ιστορικών διαδικασιών, αποσπασματικές πληροφορίες και σπαράγματα που επιμένουν να μας περιβάλλουν στο παρόν, άλλοτε σε συνεχή άλλοτε σε δεύτερη χρήση, άλλοτε παραπεταμένα και αχρηστευμένα, κι άλλοτε ως αντικείμενα συλλογής, έρευνας, μελέτης ή και θαυμασμού.
|
[1] Ευχαριστούμε θερμά, μεταξύ άλλων, την κ. Ιωάννα Παπαντωνίου, πρόεδρο του ΠΛΙ, σκηνογράφο-ενδυματολόγο για τις πολύτιμες επισημάνσεις της.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: βελούδο και κάμποτ (αντικείμενο), χρυσόνημα (διάκοσμος)
Τεχνικές: υφαντό βιομηχανικό, (αντικείμενο), επίρραπτη, χρυσοκέντημα τερζίδικο, διάφορες βελονιές (διάκοσμος)
Κατασκευαστής: υφαντήρια Ανατολής
Χρόνος κατασκευής: τελευταίο τρίτο 19ου αιώνα
Χώρα: Τουρκία ή Συρία ή Βοσνία -Ερζεγοβίνη . Γεωγραφικό διαμέρισμα: Κωνσταντινούπολη ή Δαμασκός ή Σεράγεβο. Ευρύτερη περιοχή: –
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: γυναίκα
Ηλικία: νέα
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα: –
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: τελευταίο τρίτο 19ου αιώνα
Περίσταση χρήσης: επίσημη
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης. Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Μεσολόγγι. Ευρύτερη περιοχή: Αιτωλοακαρνανία-Στερεά Ελλάδα
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: δωρεά
Προκάτοχος: Ιφιγένεια Τσοχαντάρη (συλλογή οικογενειακή, προερχόμενη από την πρόγονό τους εκ Μεσολογγίου, της ηρωίδας Τασούλας Γυφτογιάννη)
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 2016
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Macha-Bizoumi N., «Secular Embroideries on Sacerdotal Vestments of the Greek Orthodox Church: The «Social Life» of the Phelonion at the Museum of the History of Greek Costume», στο Μ. Γ. Βαρβούνης (επιμ.), Ευκαρπίας Αντίδοσις, Τιμητικό αφιέρωμα στην εικοσαετία (1995-2015) θεοφιλούς αρχιερατείας του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών κ.κ. Ευσεβίου, Αθήνα 2015: εκδ. Κέντρον Εκκλησιαστικών, Ιστορικών και Πολιτισμικών Μελετών της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών – Σειρά Επιστημονικών Μελετημάτων – 1,Αθήνα 2015, σ. 541-551.
- Παπαντωνίου Ιωάννα, Ελληνικές Τοπικές Ενδυμασίες, ΠΛΙ, Ναύπλιο, 1996.
- Παπαντωνίου Ιωάννα, Η ελληνική ενδυμασία από την αρχαιότητα ως τις αρχές του 20ού αιώνα,
- ΠΛΙ, Ναύπλιο, 2000.
- Σοφιανού Μιράντα, Στεφανίδη Φωτεινή, Η Προίκα, κεντήματα και υφάσματα από την Κωνσταντινούπολη και την Πέργαμο Μικράς Ασίας, (Συλλογή Σοφιανού), εκδόσεις του Φοίνικα, Αθήνα 2014.
- Σπανού Μαρία, Μικρό δοξαστικό σε άγνωστες ηρωίδες της Επανάστασης του 1821, η Μεσολογγίτισσα Τασούλα Γυφτογιάννη, Λύκειον των Ελληνίδων Βόλου, Βόλος 202, σ. 64-65.
- Χατζημιχάλη Αγγελική, Ελληνικαί εθνικαί ενδυμασίαι, Α΄-Β΄, Αθήνα 1948-1954.
Ερευνητής: Μαρία Σπανού, Νίκος Τσιμπλάκης
Ημερομηνία: 20/5/2025