ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 131
Ταξινόμηση: ενδυμασία, ένδυμα, ζώνη
Όνομα/Χαρακτηρισμός: κόσμημα ζώνης
Τοπικό ή άλλο όνομα: ζουνάρι με την κορόνα
Μέρος συνόλου: όχι
Αυθεντικό: αυθεντικό
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Μήκος: 93 εκ. Πλάτος: 14 εκ.
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή: Ζουνάρι με την κορόνα, ζώνη αρθρωτή, βαριά μπακιρένια, βασικό εξάρτημα της γυναικείας φορεσιάς της Ανατολικής Θράκης. Πρόκειται για ένα κόσμημα χυτό, δουλεμένο με την τεχνική του σμάλτου, από τα πιο ιδιότυπες δημιουργίες της ελληνικής μεταλλουργίας και χρυσοχοΐας. Είναι σπονδυλωτή: αποτελείται από 29 χυτούς επίχρυσους (μαλαμοκαπνισμένους) σπονδύλους, παραλληλόγραμμους, διαστάσεων 2,5 εκ. πλάτος και 6 εκ. ύψος, με ελαφρά χυτά κοσμήματα στον περίγυρό τους, που το κέντρο τους δεν έχει επιχρυσωθεί. Είναι περασμένοι πάνω σε υφαντό κόκκινο ύφασμα, τύπου ζωναριού, και κλείνουν με την κεντρική μεγάλη πόρπη, την κορόνα. Η κορόνα μήκους 23,5 εκ., αποτελείται από δύο μέρη και στο πάνω της μέρος καμπυλώνει. Τα δύο μέρη κλείνουν εσωτερικά με τα δόντια, οδοντωτές χάλκινες προεξοχές και εσοχές που προσαρμόζονται μεταξύ τους. Η πόρπη ασφαλίζει (κλείνει) με μεταλλική καρφίδα, το τσαμπί, που κρατιέται με αλυσίδα. Η εντυπωσιακή πόρπη, η κορόνα, που παραπέμπει σε βυζαντινά πρότυπα, είναι διακοσμημένη με πράσινο, μπλε και μαύρο σμάλτο που καλύπτει τον κάμπο της. Η τεχνική του σμάλτου υπηρετεί την ανάγκη της πολυχρωμίας και είναι τεχνική που είχε αναπτυχθεί ιδιαίτερα στη βυζαντινή εποχή και χαρακτηρίζει μερικά από τα πολυτιμότερα έργα της μεταβυζαντινής μικροτεχνίας. Η κορόνα κοσμείται στο κεντρικό της μοτίβο με δύο αντικριστά πουλιά, επίχρυσα, και τρεις κατακόρυφες πέτρες στο κέντρο που περιβάλλονται από μεταλλικά σφαιρίδια, ενδιάμεσα από επίχρυσα ανθικά μοτίβα (μαργαρίτες). Οι μαργαρίτες στολίζουν και τις αντικριστές πλευρές, ενδιάμεσα με χρωματιστές πέτρες που σχηματίζουν σταυρό. Η ζώνη αυτή αποτελούσε συμβολικό δώρο του αρραβώνα από τον γαμπρό και φοριόταν από τις νέες γυναίκες, έως ότου αποκτούσαν παιδιά. Η ζώνη αυτή αποτελεί χαρακτηριστικό έργο των τζοβαϊρικών σμαλτάτων.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: κράμα μετάλλων, σμάλτο , υφαντό ύφασμα, γυαλάκια (πέτρες χρωματιστές) – Αντικείμενο
Τεχνικές: Μαλαμοκάπνισμα, χυτή, σμάλτου (Διάκοσμος αντικειμένου)
Κατασκευαστής: Κουγιουμτζήδες
Χρόνος κατασκευής: 19ος αιώνας
Χώρα: Ελλάδα – Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Αν. Θράκη – Ευρύτερη περιοχή: Θράκη
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: γυναίκα
Ηλικία: νέα
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα:
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: 19ος αιώνας
Περίσταση χρήσης: αρραβωνιασμένη-νιόπαντρη
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης
Χώρα: Ελλάδα – Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Αν. Θράκη – Ευρύτερη περιοχή: Θράκη
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: δωρεά
Προκάτοχος: άγνωστος
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 1965
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Δεληβορριάς, Α., Ελληνικά παραδοσιακά κοσμήματα, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα 1979.
- Ελληνικές φορεσιές, πρόλογος Ι.Κ. Μαζαράκης-Αινιάν, εισαγωγή Μ. Λαδά-Μινώτου, Ντ. Γαγγάδη, Ιστορική και
- Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1993.
- Ζώρα Π., Κεντήματα και κοσμήματα της ελληνικής φορεσιάς, ΥΠΠΟ-ΜΕΛΤ, Αθήνα 1981.
- Λαδά-Μινώτου Μ., Κοσμήματα της ελληνικής παραδοσιακής φορεσιάς, 18ος-19ος αι., Ιστορική και Εθνολογική
- Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1999.
- Α. Χατζημιχάλη, Η ελληνική λαϊκή φορεσιά, Οι φορεσιές με το καβάδι, β΄τόμος (επιστ. επιμέλεια Τ. Ιωάννου-Γιανναρά, επιμ. Έκδοσης Α. Δεληβοριάς, Μουσείο Μπενάκη, Μέλισσα, Αθήνα 1983.
– https://lykeionellinidon.com/el/psifiako-apothetirio/kosmima-mesis-1699.
Ερευνητής: Nίκος Τσιμπλάκης, Μαρία Σπανού
Ημερομηνία: 18/3/2025