ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 139
Ταξινόμηση: ενδυμασία, κόσμημα στήθους
Τυπολογία: χωρικό
Όνομα/Χαρακτηρισμός: κόσμημα παραδοσιακό Καραγκούνας
Τοπικό ή άλλο όνομα: διπλό κιουστέκι νυφικό σταυρωτό
Μέρος συνόλου: όχι
Αυθεντικό: αυθεντικό
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Ύψος: 45 εκ.
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή: Διπλό κιουστέκι σταυρωτό (κόσμημα στήθους), βασικό νυφιάτικο εξάρτημα της Καραγκούνας της Θεσσαλίας (Παλαμά), που αποτελούσε δώρο του γαμπρού. Είναι αλυσιδωτό, επιχρυσωμένο με εγκόλλητο συρματερό διάκοσμο. Αποτελείται από το ανώτερο τμήμα, το κουμπτσί, ένα ωοειδές κόσμημα σε σχήμα λαχουριού, με δυο πουλιά αντικριστά, που στο κέντρο του φέρει ρόδακα με καστόνι και κόκκινη πέτρα και από μία χρωματιστή πέτρα στις τέσσερις απολήξεις του, ανεστραμμένες προς τα πάνω. Στο πίσω μέρος του το κουμπτσί ενισχύεται από πλάκα μεταλλική για την προστασία του κοσμήματος. Στο κάτω επίπεδο μέρος της πρώτης αυτής πλάκας –κοσμήματος ξεκινούν 11 σειρές επάλληλων αλυσίδων, τα αλύσια, που σχηματίζουν ταινία πάχους 11εκ., συνδέοντάς την με άλλη τετράγωνη πλάκα-κόσμημα, μήκους 7 x 8 εκ. Η δεύτερη αυτή πλάκα, στολισμένη με συρματερή διακόσμηση φέρει ρόδακα με καστόνι και κόκκινη πέτρα στο κέντρο και από μία στις άκρες, από τις οποίες ξεκινούν τρεις σειρές αλυσίδων, σχηματίζοντας μικρό ημικύκλιο και συνδέοντάς την με άλλο κόσμημα εκατέρωθεν, τριγωνικό που μέσα τους σχηματίζουν το σήμα του σταυρού, με μία κωνική απόληξη στο πάνω του μέρος. Από το κάτω μέρος δεύτερης αυτής τετράγωνης πλάκας ξεκινούν 11 σειρές επάλληλων αλυσίδων, που σχηματίζουν ταινία πάχους 16 εκ., που με τη σειρά τους συνδέουν το κόσμημα με το κατεξοχήν κεντρικό κόσμημα της ιδιαίτερα εντυπωσιακής αυτής σύνθεσης. Το σταυροειδές κεντρικό κόσμημα, διαστάσεων 10 x 11 εκ., κοσμείται με ρόδακα στο κέντρο με καστόνι, στις άκρες με πλούσιο έκτυπο και εγχάρακτο ανθικό διάκοσμο και ολόγυρα με σειρές, τύπου σφαιρίδια, σε μέταλλο και χρωματιστές πέτρες (1 πράσινη στο κέντρο και 4 περιμετρικά κόκκινες). Από τις πλαϊνές κεραίες του κοσμήματος ξεκινούν έξι σειρές αλυσίδων, μήκους, περίπου 25 εκ., που το συνδέουν με τα πάνω ακριανά σταυροειδή κοσμήματα. Από την κάτω επίπεδη πλάκα του κοσμήματος άρχονται εκατέρωθεν έξι σειρές αλυσίδων μήκους, περίπου 30 εκ., που σχηματίζουν το πέμπτο και έκτο ημικύκλιο του κοσμήματος. Οι αλυσίδες αυτές συνδέονται με άλλες δύο πλάκες-κοσμήματα αντικριστά, όμοια με τα δύο πάνω τριγωνικά, που μέσα τους σχηματίζουν το σήμα του σταυρού, με μία κωνική απόληξη στο πάνω τους μέρος. Και τα τέσσερα αυτά ακριανά κοσμήματα καρφιτσώνουν σε τέσσερα σημεία πάνω και κάτω. Το κιουστέκι γαντζώνεται με αυτά σε σχήμα Χ στο στήθος, καλύπτοντας εντυπωσιακά ολόκληρο το τμήμα της τραχηλιάς. Τα τρία κεντρικά κοσμήματα είναι ασταρωμένα, δηλαδή έχουν χυτή και λεία πλάκα από ασήμι και άλλα μέταλλα για την προστασία τους.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: Κράμα ασημιού και άλλα μέταλλα, πέτρες γυάλινες – Αντικείμενο
Τεχνικές: εγκόλλητη, επιχρύσωση (μαλαμοκάπνισμα), συρματερή (Διάκοσμος αντικειμένου)
Κατασκευαστής: Χρυσικοί
Χρόνος κατασκευής: 20ος αιώνας
Χώρα: Ελλάδα – Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Καρδίτσα (Παλαμάς) – Ευρύτερη περιοχή: Θεσσαλία
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: γυναίκα
Ηλικία: νέα
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα: καρακούνηδες
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: 20ος αιώνας
Περίσταση χρήσης: νυφική
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης
Χώρα: Ελλάδα – Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Καρδίτσα (Παλαμάς) – Ευρύτερη περιοχή:Θεσσαλία
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: αγορά
Προκάτοχος: άγνωστος
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 1970
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Δεληβορριάς, Α., Ελληνικά παραδοσιακά κοσμήματα, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα 1979.
- Ελληνικές φορεσιές, πρόλογος Ι.Κ. Μαζαράκης-Αινιάν, εισαγωγή Μ. Λαδά-Μινώτου, Ντ. Γαγγάδη, Ιστορική και
- Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1993.
- Ζώρα Π., Κεντήματα και κοσμήματα της ελληνικής φορεσιάς, ΥΠΠΟ-ΜΕΛΤ, Αθήνα 1981.
- Λαδά-Μινώτου Μ., Κοσμήματα της ελληνικής παραδοσιακής φορεσιάς, 18ος-19ος αι., Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1999.
– Τσαγγαλάς Κ., Η γυναικεία καραγκούνικη ενδυμασία σε μια θεσσαλική κοινότητα, κατασκευή και λειτουργία, Γιάννενα, 1982 - Α. Χατζημιχάλη, Η ελληνική λαϊκή φορεσιά, Οι φορεσιές με το καβάδι, β΄τόμος (επιστ. επιμέλεια Τ. Ιωάννου-Γιανναρά, επιμ. Έκδοσης Α. Δεληβοριάς, Μουσείο Μπενάκη, Μέλισσα, Αθήνα 1983.
Ερευνητής: Nίκος Τσιμπλάκης, Μαρία Σπανού
Ημερομηνία: 3/4/2025