ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 107/β
Ταξινόμηση: ενδυμασία, ένδυμα, πουκάμισο
Τυπολογία: Φόρεμα με καβάδι
Τοπικό ή άλλο όνομα: Τσοχάς ή τζιπάς
Μέρος συνόλου: όχι
Αυθεντικό: ναι
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Ύψος: 310 εκ. Πλάτος: 135 εκ,
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή: Τσοχάς ή τζιπάς, επίσημο φόρεμα της γυναικείας φορεσιάς από την Νίγδη της Καππαδοκίας, τύπου καβάδι[1]. Είναι ποδήρες, τόσο μακρύ που κρύβει εντελώς τα ενδύματα που φοριούνται μέσα από αυτό. Είναι σταυρωτό, φτιαγμένο με ιδιαίτερη τεχνική από ύφασμα τσόχινο, χρώματος σκούρο μπλε. Το ένδυμα, σε αντίθεση με την απλότητα του υφάσματος, κοσμείται με εξαίρετο επίρραπτο κέντημα, δουλεμένο με κορδόνι και ασημοκλωστές. Στον λαιμό φέρει όρθιο παπαδίστικο χαμηλό γιακά. Τα κεντητικά σπειροειδή κοσμήματα, πολύ εντυπωσιακά και ευμεγέθη μοτίβα, ενώνονται στις γωνίες και σχηματίζουν το δέντρο της ζωής. Καλύπτουν περιμετρικά το άνοιγμα της τραχηλιάς τύπου V, μήκους 34 εκ., τους ώμους και τα μανίκια μήκους 58 εκ. και ανοίγματος 18 εκ., κάθετη διακόσμηση εκατέρωθεν της μέσης καθώς και τον ποδόγυρο. Το ένδυμα φινίρεται σε κάθε του άνοιγμα με μεταξωτό κορδόνι κίτρινο με πορτοκαλί, το ίδιο και στις τσέπες.
Να σημειωθεί ότι δύσκολα η έρευνα καταλήγει σε ένα γενικό τύπο ενδυμασίας στην Καππαδοκία ως το 1924, εξαιτίας της πολυμορφίας και της διαφοροποίησης των επιμέρους ενδυμάτων ανά περιφέρεια.
Η δομή της ενδυμασίας προάσπιζε τη σεμνότητα, πρωτεύουσα γυναικεία αρετή στις παραδοσιακές κοινωνίες, που μεταφραζόταν σε επιβεβλημένη σιωπή και χαμηλό βλέμμα: η τσόχα, ραδινή και σχεδόν ακίνητη –λόγω κοψίματος, υφής των υφασμάτων, λιτής διακόσμησης και σκούρων χρωμάτων–, επέτρεπε ανεπαίσθητες κινήσεις τόσο στους κυκλικούς όσο και στους αντικριστούς χορούς.
[1] Αν θέλαμε να κατατάξουμε με βάση τα γνωστά ενδυματολογικά ταξινομικά συστήματα (Παπαντωνίου, Χατζημιχάλη) το γενικό ενδυματολογικό τύπο της καππαδοκικής φορεσιάς, θα λέγαμε ότι πρόκειται για φορεσιά με το καβάδι. Σύμφωνα με το ταξινομικό σύστημα που επιχειρήθηκε να δημιουργηθεί στη δεκαετία του 1980 από ομάδα εμπειρογνωμόνων στο Musée des Arts et des Traditions Populaires, μπορεί να θεωρηθεί σύνολο από ραμμένα ενδύματα που φοριούνται από το κεφάλι και τα περισσότερα στηρίζονται στους ώμους. Για περισσότερα στοιχεία σχετικά με το νέο ταξινομικό σύστημα βλ. Groupe de Travail sur le Vêtement, “La constitution d’un prôtocole d’enquête”, L’Ethnographie 92-94, Actes du colloque national CNRS “Vers une anthropologie du vêtement”, Musée de l’Homme (9-11 mars 1983) publiés sous la direction d’ Y. Delaportes (Paris 1984), σελ. 287-289.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: Μάλλινο, τσόχα (αντικείμενο), κορδόνι, ασημοκλωστές (διάκοσμος)
Τεχνικές: υφαντό αργαλειού, επίρραπτη, κέντημα (αντικείμενο)
Κατασκευαστής: γυναίκες
Χρόνος κατασκευής: αρχές 20ού αιώνα
Χώρα: Τουρκία. Γεωγραφικό διαμέρισμα: Νίγδη. Ευρύτερη περιοχή: Καππαδοκία
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: γυναίκα
Ηλικία: νέα
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα: πρόσφυγες
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: αρχές 20ού αιώνα
Περίσταση χρήσης: γιορτινή
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης
Χώρα: Τουρκία. Γεωγραφικό διαμέρισμα: Νίγδη. Ευρύτερη περιοχή: Καππαδοκία
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: δάνειο χρήσης
Προκάτοχος: Μάκης Χριστοφορίδης
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 2018
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
– Groupe de Travail sur le Vêtement, “La constitution d’un prôtocole d’enquête”, L’Ethnographie 92-94, Actes du colloque national CNRS “Vers une anthropologie du vêtement”, Musée de l’Homme (9-11 mars 1983) publiés sous la direction d’ Y. Delaportes (Paris 1984), σελ. 287-289.
– Ιωσηφίδης Κ., Η Καρβάλη της Καππαδοκίας – Η Φορεσιά (Νέα Καρβάλη 1988), σελ. 13.
– Καπουρνιώτη Α., Τσαλαπάτα Κ., Λύκειο των Ελληνίδων Βόλου, Ημερολόγιο 2004, σ. 50-53.
– Παπαντωνίου Ιωάννα, Ελληνικές Τοπικές Ενδυμασίες, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1996, σελ. 103.
– Παπαντωνίου Ιωάννα, Η ελληνική ενδυμασία από την αρχαιότητα ως τις αρχές του 20ού αιώνα, ΠΛΙ, Ναύπλιο, 2000.
– Παπαντωνίου Ι., «Συμβολή στη μελέτη της γυναικείας παραδοσιακής φορεσιάς», Εθνογραφικά 1 (Ναύπλιο 1989), σελ. 5.
– Πετρόπουλος Δ. – Ανδρεάδης Ε., Η θρησκευτική ζωή στην περιφέρεια Ακσεράι-Γκέλβερι, (Αθήνα 1971), σελ. 14.
– Χατζημιχάλη Αγγελική, Η ελληνική λαϊκή φορεσιά, τόμος Α΄. Επιστημονική επιμέλεια Τατιάνας Ιωάννου-Γιανναρά, επιμέλεια έκδοσης Άγγελος Δεληβορριάς, Εκδόσεις Μέλισσα, Αθήνα 1978.
– Χατζημιχάλη Αγγελική, Η ελληνική λαϊκή φορεσιά, τόμος Β΄. Επιστημονική επιμέλεια Τατιάνας Ιωάννου-Γιανναρά, επιμέλεια έκδοσης Άγγελος Δεληβορριάς, Εκδόσεις Μέλισσα, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα 1983.
– https://ellas2.wordpress.com/2013/02/12/φορεσιές της Καππαδοκίας
Ερευνητής: Άσπα Καπουρνιώτη, Νίκος Τσιμπλάκης
Ημερομηνία: 9/4/2024