ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 121/στ
Ταξινόμηση: ενδυμασία, ένδυμα, καπέλο
Τυπολογία: νησιώτικο
Όνομα / Χαρακτηρισμός: καλπάκι
Τοπικό ή άλλο όνομα: καλπάκι
Μέρος συνόλου: όχι
Αυθεντικό: ναι
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Μήκος: 57 εκ. Πλάτος : 9 εκ.
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή: Καλπάκι από μαύρο ύφασμα αστρακά. Το καλπάκι είναι περίτεχνα κατασκευασμένο, διπλοφοδραρισμένο από κόκκινο βαμβακερό ύφασμα για να γίνει σκληρό. Κατασκευαζόταν από τρία τριγωνικά μέρη, τα οποία ράβονταν μεταξύ τους σχηματίζοντας ένα κωνικό καπέλο. Μετά τοποθετούνταν σε καλούπι, που στο πάνω του μέρος έφερε τεπέ με τρεις επάλληλους ομόκεντρους κύκλους, κόθρους (μπουμπάρια), που η βάση του καθενός έχει 19 εκ., με κέντρο τη μέση του τεπέ, ενωμένοι με εσωτερικά γαζιά. Για να πάρει το τελικό το σχήμα ο τεπές χτυπιόταν με ειδικά ξύλινα σφυριά. Το καλπάκι στα μέσα του 19ου αιώνα αντικατέστησε το κόκκινο φέσι με τη κοντή μαύρη μεταξωτή φούντα.
Η ανδρική φορεσιά του Πηλίου εξελίχτηκε, όπως και η γυναικεία, αργά στο πέρασμα του χρόνου με πιθανές περιόδους στασιμότητας (Κ. Μακρής: 233). Οι απεικονίσεις της από τους περιηγητές συχνά αυθαιρετούν, δίνοντας ρομαντικές αναπαραστάσεις. Οι λαϊκές και λόγιες απεικονίσεις, παρά την αφαίρεση και τη σχηματοποίηση προσφέρουν πολλά στοιχεία από τις εξελικτικές της φάσεις.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: μαλλί, βαμβάκι (αντικείμενο), μετάξι (διάκοσμος)
Τεχνικές: υφαντό βιομηχανικό, επίρραπτη (αντικείμενο)
Κατασκευαστής: εργαστήρια του Πηλίου
Χρόνος κατασκευής: αρχές 20ού αιώνα
Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό διαμέρισμα: Μαγνησία, Πήλιο, Αγ. Γεώργιος. Ευρύτερη περιοχή: Θεσσαλία
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: άνδρας
Ηλικία: νέος
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα: –
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: αρχές 20ού αιώνα
Περίσταση χρήσης: γιορτινή
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης. Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Μαγνησία, Πήλιο, Αγ. Γεώργιος. Ευρύτερη περιοχή: Θεσσαλία
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: αγορά
Προκάτοχος: άγνωστος
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 1970
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
– Α. Καπουρνιώτη, Κ. Τσαλαπάτα, Λύκειο των Ελληνίδων Βόλου, Ημερολόγιο 2004, σ.13-15.
– Γιάνη Κορδάτου, Ιστορία της επαρχίας του Βόλου και της Αγιάς, εκδ. 20ός αιώνας, Αθήνα 1960, σ. 514-619.
– Λεύκωμα Ελληνικών Ενδυμασιών Μουσείου Μπενάκη, τόμος Α΄ Αθήνα 1948, πίν. 28.
– Κώστα Λιάπη «Η παλιά παραδοσιακή φορεσιά στον Αϊ-Γιώργη Νηλείας (Πηλίου)», ανάτυπο, Θ΄τόμος, Αρχείον Θεσσαλικών Μελετών, ΕΘΕ, Βόλος 1991.
– Κίτσου Μακρή, Η λαϊκή τέχνη του Πηλίου, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα 1976, σ. 233-236-237, 240-245.
– Κίτσου Μακρή, Πηλιορείτικες φορεσιές, Βόλος 1949.
Αθ. Ταρσούλη, Ελληνικές Φορεσιές, 4ος Φάκελος, Αθήνα 1941, αρ.18 και 19.
– Ψηφιακά Αρχεία: https://promirion.wordpress.com/laografika και huffingtonpost.gr
Ερευνητής: Άσπα Καπουρνιώτη, Νίκος Τσιμπλάκης
Ημερομηνία: 27/3/2024γ