ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 118/θ
Ταξινόμηση: ενδυμασία, ένδυμα, καπέλο
Τυπολογία: νησιώτικο αναγεννησιακού τύπου
Όνομα / Χαρακτηρισμός: κεφαλόδεσμος
Τοπικό ή άλλο όνομα: Καπ(ι)τσέλι
Μέρος συνόλου: όχι
Αυθεντικό: ναι
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Μήκος: 56 εκ. Πλάτος : 2 εκ.
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή: Το καπιτσάλι ή καπ(ι)τσέλι είναι μια υποσιαγώνια λουρίδα που χρησιμοποιείται ως εξάρτημα που συγκρατεί τον κεφαλόδεσμο της σκοπελίτικης φορεσιάς. Χρησιμοποιείται επίσης και σε άλλες φορεσιές, όπως της Αττικής, της Ελευσίνας, της Κύμης Ευβοίας. Κατασκευάζεται από ύφασμα, εδώ είναι μια βελούδινη λωρίδα που κοσμείται με φίνα δαντέλα με σχηματοποιημένο ανάγλυφο χρυσό διάκοσμο, τύπου κλήμα, που κεντιέται με μεταλλικά ελάσματα. Λόγω του πλούσιου κεντήματός του συχνά χαρακτηρίζεται υποσιαγώνιο κόσμημα ενώ στη Σκόπελο, αναφέρεται και ως χρυσοκαπιτσέλι. Στερεώνεται στο κεφάλι, γατζώνεται στις δύο άκρες του με δύο συρματερές ροζέτες για να μην ταλαντεύεται.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: βελούδο, χρυσοκλωστή, μεταλλικό έλασμα (αντικείμενο)
Τεχνικές: υφαντό βιομηχανικό, (αντικείμενο), επίρραπτη δαντέλα (διάκοσμος)
Κατασκευαστής: γυναίκες της Σκοπέλου
Χρόνος κατασκευής: τέλη 19ου αιώνα
Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό διαμέρισμα: Μαγνησία, Σκόπελος. Ευρύτερη περιοχή: Θεσσαλία, Β. Σποράδες
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: γυναίκα
Ηλικία: νέα
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα: –
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: ατέλη 19ου αιώνα
Περίσταση χρήσης: γιορτινή
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης. Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Μαγνησία, Σκόπελος. Ευρύτερη περιοχή: Θεσσαλία, Β. Σποράδες
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: δωρεά
Προκάτοχος: Μάρω Μαυρογιάννη –Ροδοπούλου & Μάγδα Μαυρογιάννη
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 2008
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
– Αχνάρια μεγαλοπρέπειας, μια νέα ματιά στην παράδοση της ελληνικής γυναικείας φορεσιάς, (επιμ. Ι. Παπαντωνίου) κείμενα:Ν. Μαχά-Μπιζούμη, Σ. Παντουβάκη, Ι. Παπαντωνίου, Μ. Πασσά-Κώτσου, Μ. Πήχου, Ξ. Πολίτου, Α. Ρουμελιώτη, έκδ. Γ. & Ν. Λαιμού, Ντ. & Κ. Καρούση, Ελληνικό Κέντρο Λονδίνου, 2014, σ. 120-127.
– Μ. Δελήτσικου-Παπαχρίστου, Η παραδοσιακή φορεσιά της Σκοπέλου, Δήμος Σκοπέλου 2005.
– Ελληνικές Φορεσιές, πρόλογος Ι.Κ. Μαζαράκης-Αινιάν, εισαγωγή Μ. Λαδά-Μινώτου, Ντ. Γαγγάδη, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1993, σ. 30-31.
– Α. Καπουρνιώτη, Κ. Τσαλαπάτα, Λύκειο των Ελληνίδων Βόλου, Ημερολόγιο 2004, σ.27-33.
– Ι. Παπαντωνίου, Ελληνικές Φορεσιές, ΠΛΙ, Ναύπλιο 1981, σ. 24.
– Ι. Παπαντωνίου, «ένα κομμάτι ύφασμα» στο Πτυχώσεις. Από το αρχαίο ελληνικό ένδυμα στη μόδα του 21ου αιώνα, τεύχ.51-61, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα & Οργανισμός Προβολής Ελληνικού Πολιτισμού Α.Ε., Αθήνα 2004.
– Αδ. Σάμψων, «Η λαϊκή φορεσιά της Σκοπέλου και Αλοννήσου, Αρχείον Θεσσαλικών Ερευνών, τόμ.5, ΕΘΕ, Βόλος 1970.
Ερευνητής: Άσπα Καπουρνιώτη, Νίκος Τσιμπλάκης
Ημερομηνία: 1/4/2024