ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 119/ε
Ταξινόμηση: ενδυμασία, ένδυμα, φόρεμα
Τυπολογία: νησιώτικο αναγεννησιακού τύπου
Όνομα / Χαρακτηρισμός: φουστάνι
Τοπικό ή άλλο όνομα: Μαύρη βόλτα ή μαύρο κολοβόλι
Μέρος συνόλου: όχι
Αυθεντικό: ναι
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Μήκος: 120 εκ. Πλάτος : 50 εκ. (μέσης)
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή: Μαύρη βόλτα ή μαύρο κολοβόλι επίσημο γιορτινό φουστάνι (φ’σταν) της Σκοπέλου. Τη μαύρη αυτή φορεσιά συνήθιζαν να φορούν οι ηλικιωμένες γυναίκες του νησιού και οι χήρες, κατά τους γάμους και τις υπόλοιπες εκδηλώσεις.
Στην κατασκευή του ακολουθεί γενικά την τυπολογία του μόρκου, που προέρχεται από τη γαλλική λέξη «moricaux», που σημαίνει πολύ σκούρο, μαυριδερό χρώμα. Πράγματι, τα παλιότερα φουστάνια είχαν και πολύ σκούρο καφέ χρώμα. Η σκοπελίτικη φουστάνα, μακριά ως τον αστράγαλο και αμάνικη (για να φαίνεται το ανετουράλι), είναι φόρεμα αναγεννησιακού τύπου, με τιράντες, φούστα με πτυχώσεις πολύ φαρδιά. Το μαύρο αυτό φουστάνι, είναι κατασκευασμένο από βαμβακερό σατέν ύφασμα. Κάτω από το στρογγυλό άνοιγμα του στήθους ο υποτυπώδης μπούστος ή πανωκόρμι έχει ύψος μόλις 1,5 εκ., ενώ στην πλάτη, κάτω από τις τιράντες, φτάνει τα 10 εκ. Εσωτερικά, ο μπούστος είναι φοδραρισμένος με υπόλευκο βαμβακερό ύφασμα. Το μαύρο κολοβόλι, νεώτερο ως εκδοχή για να καλύψει ενδυματολογικές ανάγκες των γυναικών, έχει την ιδιαιτερότητα του ότι η τραχηλιά του, ανοίγματος 30 εκ. είναι κοσμημένη με περίτεχνη χρυσή δαντέλα, τύπου κλήμα, πλάτους 3 εκ.
Η ποδογυροντυμένη φούστα είναι βολτιασμένη (πτυχωμένη) από ειδικές τεχνίτριες σε αναρίθμητες πτυχές, με πλάτος μικρότερο από 1εκ. Πάνω από τον ποδόγυρο και σε ύψος 9 εκ., η φούστα είναι ενισχυμένη με διπλό ύφασμα. Με κρεμασμένο το φουστάνι σε κρεμάστρα και ξεκινώντας από ψηλά, πρώτα στην μπροστινή και ύστερα στην πίσω όψη, επαναλάμβαναν ανά δέκα εκατοστά την ίδια διαδικασία: τρύπωναν πατώντας τη βελόνα ανά δύο εκατοστά, σούρωναν το τρύπωμα και πλισάριζαν βρέχοντας τα δάχτυλά τους σε διάλυμα κόλλας. Όταν ολοκλήρωναν το τρύπωμα και το πλισάρισμα άφηναν το φουστάνι να στεγνώσει. Τυλιγμένο σε σεντόνι, το φουστάνι έμενε τρυπωμένο ώσπου να φορεθεί.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: βαμβάκι, σατέν, αστάρι (αντικείμενο), μεταξοκλωστή (διάκοσμος)
Τεχνικές: υφαντό βιομηχανικό, (αντικείμενο), πτύχωση, (διάκοσμος)
Κατασκευαστής: γυναίκες της Σκοπέλου
Χρόνος κατασκευής: αρχές 20ού αιώνα
Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό διαμέρισμα: Μαγνησία, Σκόπελος. Ευρύτερη περιοχή: Θεσσαλία, Β. Σποράδες
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: γυναίκα
Ηλικία: ηλικιωμένη
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα: –
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: αρχές 20ου αιώνα
Περίσταση χρήσης: γιορτινή
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης. Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Μαγνησία, Σκόπελος. Ευρύτερη περιοχή: Θεσσαλία, Β. Σποράδες
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: δωρεά
Προκάτοχος: Νικήτας, Μαρία και Μυρτώ Δεμιρίδη
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 2008
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
– Αχνάρια μεγαλοπρέπειας, μια νέα ματιά στην παράδοση της ελληνικής γυναικείας φορεσιάς, (επιμ. Ι. Παπαντωνίου) κείμενα:Ν. Μαχά-Μπιζούμη, Σ. Παντουβάκη, Ι. Παπαντωνίου, Μ. Πασσά-Κώτσου, Μ. Πήχου, Ξ. Πολίτου, Α. Ρουμελιώτη, έκδ. Γ. & Ν. Λαιμού, Ντ. & Κ. Καρούση, Ελληνικό Κέντρο Λονδίνου, 2014, σ. 120-127.
– Μ. Δελήτσικου-Παπαχρίστου, Η παραδοσιακή φορεσιά της Σκοπέλου, Δήμος Σκοπέλου 2005.
– Ελληνικές Φορεσιές, πρόλογος Ι.Κ. Μαζαράκης-Αινιάν, εισαγωγή Μ. Λαδά-Μινώτου, Ντ. Γαγγάδη, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1993, σ. 30-31.
– Α. Καπουρνιώτη, Κ. Τσαλαπάτα, Λύκειο των Ελληνίδων Βόλου, Ημερολόγιο 2004, σ.27-33.
– Ι. Παπαντωνίου, Ελληνικές Φορεσιές, ΠΛΙ, Ναύπλιο 1981, σ. 24.
– Ι. Παπαντωνίου, «ένα κομμάτι ύφασμα» στο Πτυχώσεις. Από το αρχαίο ελληνικό ένδυμα στη μόδα του 21ου αιώνα, τεύχ.51-61, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα & Οργανισμός Προβολής Ελληνικού Πολιτισμού Α.Ε., Αθήνα 2004.
– Αδ. Σάμψων, «Η λαϊκή φορεσιά της Σκοπέλου και Αλοννήσου, Αρχείον Θεσσαλικών Ερευνών, τόμ.5, ΕΘΕ, Βόλος 1970.
Ερευνητής: Άσπα Καπουρνιώτη, Νίκος Τσιμπλάκης
Ημερομηνία: 1/4/2024