ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 105/β
Ταξινόμηση: ενδυμασία, ένδυμα, φόρεμα
Τυπολογία: χωρικό
Όνομα / Χαρακτηρισμός: φουστάνι
Τοπικό ή άλλο όνομα: τσούκνα
Μέρος συνόλου: όχι
Αυθεντικό: ναι
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Μήκος: 116 εκ. Πλάτος : – εκ.
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή: Τσούκνα φουστάνι, πολύπτυχο μαύρο φόρεμα, μάλλινο, υφαντό στον αργαλειό με την τεχνική του ‘πουλ’τό (απολυτό), αμάνικο. Αρχικά, η τσούκνα ράβεται, μετά βάφεται με μαύρο χρώμα από τον μπογιατζή και στη συνέχεια για να μαλακώσει το ύφασμα την «ρίχνουν» στο ντουλάπι ή ντρίστα (νεροτριβή). Στο τέλος, γίνεται το σούφρωμα (πτύχωση) και η διακόσμηση. Η τσούκνα αποτελείται από ένα μονοκόμματο τμήμα υφάσματος το πανωκόρμι και την πολύπτυχη φούστα. Το κυκλικό άνοιγμα του λαιμού, η τραχηλιά ανοίγματος 14 εκ., που συνεχίζεται με ένα κατακόρυφο άνοιγμα στο στήθος, τύπου V είναι η λεγόμενη λιμαριά. H τσούκνα κοσμείται με κεντητό διάκοσμο στον ποδόγυρο και στον κόρφο, διάκοσμος εντυπωσιακός με σταυροβελονιά μονή με μεταξωτά νήματα σε χρώματα μαύρο, κίτρινο, μπλε και βυσσινί. Το κέντημα σχηματίζει γεωμετρικά μοτίβα και συγκεκριμένα τρία ορθογώνια παραλληλόγραμμα, ένα κάτω της λιμαριάς και δύο δεξιά και αριστερά αυτής, συγκροτώντας ένα μεγάλο παραλληλόγραμμο στο κέντρο του οποίου σχηματίζεται σταυρός. Κάτω του σταυρού σχηματίζονται πέντε μοτίβα περίκλειστα σε ρομβοειδές πλαίσιο και οκτώ σταυροί, Εκατέρωθεν της λιμαριάς σε δύο ελλειπτικά μοτίβα που μοιάζουν να κρέμονται από αλυσίδα εντάσσονται δύο αντίθετα πουλιά. Το παραλληλόγραμμο ορίζεται από δύο γαλάζιες κεντητές, κατακόρυφες σειρές. Επιπλέον, η λιμαριά φινίρεται με μεταξωτά νήματα που σχηματίζουν υπόλευκη μπιμπίλα στα ίδια χρώματα.
Ο ποδόγυρος με πλάτος κεντήματος 14 εκ., κοσμείται με κέντημα τσαπραζάκ(ι), που μοιάζει με αλυσιδάκι, χρώματος γκρι στο κάτω του μέρος και μια επάλληλη σειρά που μοιάζει με λευκό βαμβακερό γαϊτάνι. Εναλλάσσεται με ταινία φαρδιά με επίρραπτες ταινίες, τις μπέλκες, τμήματα από κάθετα ραμμένα ατλαζένια υφάσματα σε χρώματα κίτρινο, πράσινο, κόκκινο, βυσσινί και γαλάζιο. Επίσης, δύο οριζόντιες κεντητές ευθείες γραμμές με μαύρη μάλλινη κλωστή και επίρραπτη χρυσή τρέσα, τοποθετημένη σε κατακόρυφες ευθείες συμπληρώνουν το διάκοσμο στις μπέλκες. Τέλος, οι ουγιές, μια ταινία πλάτους 3 εκ., από γαλάζια βαμβακερή (αποχρωματισμένη) και χρωματιστές μεταξωτές κλωστές σχηματίζουν οριζόντιες ευθείες και παραλληλόγραμμα. Η τσούκνα περίπου στη μέση φέρει οριζόντια αναδίπλωση για να μειωθεί το ύψος της. Να σημειωθεί ότι η τσούκνα ποικίλλει ως προς το διάκοσμό της αναλόγως της φορεσιάς και της ηλικίας.
Σημειώνεται ότι η φορεσιά, συμπληρώνεται με επιμετώπια και επιστήθια κοσμήματα. Η θρακική γυναικεία φορεσιά διαφοροποιείται στα χρώματα και στα κεντίδια από πόλη σε πόλη και από χωριό σε χωριό. Μέσα από την ενδυματολογική ποικιλία και τις παραδοσιακές φορεσιές της περιοχής, οι οποίες αντλούν στοιχεία από την αρχαιοελληνική και βυζαντινή παράδοση, ζωντανεύει ένας ολόκληρος κόσμος και αποδεικνύεται η καλαισθησία και οι ικανότητες των τεχνιτών
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: βαμβάκι (αντικείμενο), βαμβακερή κλωστή, μεταξοκλωστή (διάκοσμος)
Τεχνικές: υφαντό απολυτό, νεροτριβή, ντουλάπια (αντικείμενο), πτύχωση, επίρραπτη, κέντημα, σταυροβελονιά μονή (διάκοσμος)
Κατασκευαστής: οι ίδιες οι γυναίκες, μπογιατζήδες
Χρόνος κατασκευής: 1900-1924
Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό διαμέρισμα: Βόρεια Θράκη (Καβακλί). Ευρύτερη περιοχή: Θράκη
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: γυναίκα
Ηλικία: νέα
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα: πρόσφυγες
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: 1900-1924
Περίσταση χρήσης: γιορτινή
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης. Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Βόρεια Θράκη (Καβακλί) Ευρύτερη περιοχή: Θράκη
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: αγορά
Προκάτοχος: συλλογή Λ.Ε.Β.
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 2004
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-
Λαδά-Μινώτου, Μ. κ.ά., Ελληνικές φορεσιές, Ιστορική & Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα,1993
– Μελίδου-Κεφαλά, Ν., “Παραδοσιακές ενδυμασίες της Θράκης” στο Ημερολόγιο του Λυκείου των Ελληνίδων Αθηνών, Αθήνα, Λύκειον των Ελληνίδων, 2002.
– Παπαντωνίου, Ι., Μακεδονικές φορεσιές, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο, 1992.
– Παπαντωνίου, Ι., Ελληνικές Τοπικές Ενδυμασίες, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1996.
– Πραντσίδη, Β. & Γ., “Οι παραδοσιακές φορεσιές από το Καβακλί της Ανατολικής Ρουμελίας (Βόρειας Θράκης)”, Ενδυματολογικά 1: 146-162, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο,2000.
– Χατζημιχάλη, Α., Ελληνικαί εθνικαί ενδυμασίαι Α΄-Β΄, Αθήνα, 1948-1954.
– https://lykeionellinidon.com/el/psifiako-apothetirio/foystani-76687
Ερευνητής: Άσπα Καπουρνιώτη, Νίκος Τσιμπλάκης
Ημερομηνία: 19/2/2024