ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Αριθμός Ταύτισης Αντικειμένου: 104/α
Ταξινόμηση: ενδυμασία, ένδυμα, πουκάμισο
Τυπολογία: χωρικό
Όνομα / Χαρακτηρισμός: πουκάμισο
Τοπικό ή άλλο όνομα: Π’χάμ’σου ‘πουλ’τό
Μέρος συνόλου: όχι
Αυθεντικό: ναι
ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Διαστάσεις: Μήκος: 119 εκ. Πλάτος : 91 εκ.
Συντήρηση: όχι
Περιγραφή: π’χάμ’σου, βαμβακερό πουκάμισο, εξάρτημα της γυναικείας φορεσιάς του Καβακλιού που έχει υφανθεί στον αργαλειό με την τεχνική του ‘πουλ’τό (απολυτό). Αποτελείται από: α) τον μπούστο που είναι μονοκόμματος μπρος και πίσω χωρίς ραφή στους ώμους και β) το κάτω μέρος, με ένα ενιαίο φύλλο μπρος-πίσω, τη μάνα και από τη μέση και κάτω φαρδαίνει με την προσθήκη βαγκιολιών, δηλαδή τριγωνικών φύλλων που ράβονται στο πλάι. Το κυκλικό άνοιγμα του λαιμού, η τραχηλιά που συνεχίζεται με ένα κατακόρυφο άνοιγμα στο στήθος, η λεγόμενη λιμαριά κλείνει με ένα κουμπί. Κάθετα στον κορμό είναι ραμμένα τα μανίκια, στο κάτω μέρος των οποίων εκεί που ενώνονται με τις μάνες, υπάρχει το βαθράκι, πρόσθετο επίρραπτο τετράγωνο κομμάτι που σχηματίζει την καβαδούρα για να δίνει άνεση στις κινήσεις. Το πουκάμισο είναι λουλακιασμένο, με τα μανίκια σε πιο σκούρα μπλε απόχρωση, σχεδόν να μοιάζει με τζιν, σε αντίθεση με το υπόλοιπο πουκάμισο που είναι υπόλευκο και λέγεται πάρτα. Η λιμαριά και το άνοιγμα του λαιμού κοσμείται με δίχρωμη μεταξωτή κλωστή, στριμμένη που δίνει την εντύπωση μεταξωτού γαϊτανιού. Η λιμαριά επιπλέον είναι κεντημένη με ταινία λεπτή με τεθλασμένη γραμμή στο κέντρο με χρώματα που εναλλάσσονται. Η άκρη των μανικιών, τα οποία έχουν μήκος 49 εκ. και άνοιγμα 21 εκ., στολίζεται λιτά με μεταξωτά νήματα, που έχουν βαφεί με φυτικές ουσίες σε χρώματα πράσινο, βυσσινί, κίτρινο, λιλά. Ο διάκοσμός τους σχηματίζει επάλληλες σειρές, ορθογώνια παραλληλόγραμμα με περίγραμμα από κλωστή κόκκινη. Ο ποδόγυρος κοσμείται με δύο επάλληλες ταινίες λεπτές με κίτρινο χρώμα και εναλλάξ τρίχρωμο μεταξωτό γαϊτάνι. Δύο οριζόντιες αναδιπλώσεις που έχουν δημιουργηθεί μεταγενέστερα στόχευαν στη μείωση του ύψους του ρούχου. Οι υπόλοιπες ενώσεις είναι κοσμημένες με μέριζες ή μέρτζες με μεταξόνημα σε χρώμα πράσινο. Κατά μήκος των μανικιών, δαντελωτή πάλι ένωση ενώνει τις δύο άκρες του υφάσματος, δίνοντας την εντύπωση ότι τα μανίκια δεν έχουν ραφή.
Σημειώνεται ότι η φορεσιά, συμπληρώνεται με επιμετώπια και επιστήθια κοσμήματα. Η θρακική γυναικεία φορεσιά διαφοροποιείται στα χρώματα και στα κεντίδια από πόλη σε πόλη και από χωριό σε χωριό. Μέσα από την ενδυματολογική ποικιλία και τις παραδοσιακές φορεσιές της περιοχής, οι οποίες αντλούν στοιχεία από την αρχαιοελληνική και βυζαντινή παράδοση, ζωντανεύει ένας ολόκληρος κόσμος και αποδεικνύεται η καλαισθησία και οι ικανότητες των τεχνιτών
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Υλικό: βαμβάκι (αντικείμενο), βαμβακερή και μεταξωτή κλωστή, (διάκοσμος)
Τεχνικές: υφαντό απολυτό (αντικείμενο), επίρραπτη, ενυφασμένη (διάκοσμος)
Κατασκευαστής: οι ίδιες οι γυναίκες
Χρόνος κατασκευής: 1900-1924
Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό διαμέρισμα: Βόρεια Θράκη (Καβακλί). Ευρύτερη περιοχή: Θράκη
ΧΡΗΣΗ
Χρήστης: γυναίκα
Ηλικία: νέα
Κοινωνική ηλικία: –
Πληθυσμιακή / πολιτισμική / εθνοτική ομάδα: πρόσφυγες
Περίοδος χρήσης: –
Χρόνος χρήσης: 1900-1924
Περίσταση χρήσης: γιορτινή
Σκοπός χρήσης: –
Τοποθεσία χρήσης. Χώρα: Ελλάδα. Γεωγραφικό Διαμέρισμα: Βόρεια Θράκη (Καβακλί) Ευρύτερη περιοχή: Θράκη
ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Τρόπος απόκτησης: αγορά
Προκάτοχος: συλλογή Λ.Ε.Β.
Πιθανή χρονολογία απόκτησης: 2004
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-
Λαδά-Μινώτου, Μ. κ.ά., Ελληνικές φορεσιές, Ιστορική & Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα,1993
– Μελίδου-Κεφαλά, Ν., “Παραδοσιακές ενδυμασίες της Θράκης” στο Ημερολόγιο του Λυκείου των Ελληνίδων Αθηνών, Αθήνα, Λύκειον των Ελληνίδων, 2002.
– Παπαντωνίου, Ι., Μακεδονικές φορεσιές, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο, 1992.
– Παπαντωνίου, Ι., Ελληνικές Τοπικές Ενδυμασίες, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1996.
– Πραντσίδη, Β. & Γ., “Οι παραδοσιακές φορεσιές από το Καβακλί της Ανατολικής Ρουμελίας (Βόρειας Θράκης)”, Ενδυματολογικά 1: 146-162, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο,2000.
– Χατζημιχάλη, Α., Ελληνικαί εθνικαί ενδυμασίαι Α΄-Β΄, Αθήνα, 1948-1954.
– https://lykeionellinidon.com/el/psifiako-apothetirio/foystani-76687
Ερευνητής: Άσπα Καπουρνιώτη, Νίκος Τσιμπλάκης
Ημερομηνία: 19/2/2024