Μνήμες της νεότερης ιστορίας του Τόπου μας ζωντάνεψαν στη διάρκεια της χθεσινής παρουσίασης του βιβλίου του Γιάννη Μαντίδη, που πραγματοποιήθηκε στο ασφυκτικά γεμάτο «Αχίλλειο», σε κλίμα έντονης συγκινησιακής φόρτισης. Οι εισηγητές που παρουσίασαν το βιβλίο του ερευνητή Γιάννη Μαντίδη «Σοφίκα Τοπάλη, θηλιά στη μνήμη», Kατερίνα Πορφυρογένη, πρόεδρος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Νικ. & Ελ. Πορφυρογένη, Δημήτρης Τσιλιβίδης, δρ. Θεολογίας-ερευνητής, Μηλίτσα Καραθάνου, πρόεδρος της Εταιρείας Θεσσαλικών Ερευνών και Δημοσθένης Κούκουνας, ιστορικός-συγγραφέας ταξίδεψαν τους παραβρισκόμενους από διαφορετική οπτική ο καθένας στα καίρια θέματα του βιβλίου και στις νωπές μνήμες του παρελθόντος, εστιάζοντας στις πρωταγωνίστριες τρεις τραγικές γυναικείες φιγούρες, της Σοφίκας, της Λουκίας Τοπάλη και της Φιλίτσας Καλαβρού.
Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στην 72η επέτειο από την απελευθέρωση του Βόλου από τα στρατεύματα κατοχής και διοργανώθηκε από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Ένωσης Συντακτών Θεσσαλίας, Στερεάς και Ευβοίας και το Λύκειο των Ελληνίδων Βόλου. Συντόνισαν οι Δημήτρης Χορταργιάς, πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Θεσσαλίας, Στερεάς και Ευβοίας και Μαρία Σπανού, πρόεδρος του Λυκείου των Ελληνίδων Βόλου, σκιαγραφώντας με αδρές πινελιές τα γεγονότα που περιγράφονται στο βιβλίο. Πρόκειται για τη γνωστή σε πολλούς, άγνωστη όμως στους περισσότερους και δη στους νεότερους, ιστορία που συγκλόνισε ολόκληρη την Ελλάδα και που εκτυλίχτηκε εδώ στον τόπο μας, τα Κάτω Λεχώνια, τις τελευταίες μέρες της Κατοχής των Γερμανών και τις πρώτες του Εμφυλίου.Ήταν αρχές Ιουλίου του 1944, όταν Εασαδίτες και Γερμανοί συνέλαβαν με δόλο τη Λουκία και τη Σοφία Τοπάλη από το σπίτι τους μαζί με την επίσης κατωλεχωνίτισσα αντάρτισσα μυλωνού, Φιλίτσα Καλαβρού και ύστερα από μια ολιγοήμερη περιπέτεια φυλάκισης και βιαιοτήτων στην Γκεστάπο του Βόλου, οι μελλοθάνατες κρεμάστηκαν στη μικρή πλατεία, δίπλα στο σιδηροδρομικό σταθμό του χωριού. Εκεί προς κοινή θέα των διερχομένων. Όπως έγινε τότε γνωστό, στόχος των Γερμανοτσολιάδων ήταν ν’ αρπάξουν το χρυσό, τα πανάκριβα έργα τέχνης και ό,τι άλλο πολύτιμο υπήρχε στο Τοπαλέικο. Το πρόσχημα ήταν ότι βοηθούσαν με τρόφιμα τους αντάρτες και η Γερμανική Αστυνομία τις καταδίκασε εις θάνατο διά απαγχονισμού. Τα φαντάσματα αυτής της γκρίζας εποχής «μιας εποχής που δεν ξεχάστηκε, τουλάχιστον γι’ αυτούς που επιμένουν να θυμούνται» τόλμησε με παρρησία να ζωντανέψει σ’ αυτό το τελευταίο του βιβλίο ο βετεράνος δημοσιογράφος, Γ. Μαντίδης που γι’ αυτόν ήταν στοίχημα ζωής· ένα σπάνιο ντοκουμέντο για την περίοδο του εμφυλίου, από τα πιο μελανές ψηφίδες της τοπικής μας ιστορίας και του νεοελληνικού μας βίου. Μιας ιστορίας ζωντανής, αργασμένης στα πρόσωπα, στα βλέμματα, στις καρδιές, ενός εμφύλιου σπαραγμού που όμως αποσιωπήθηκε στις ζωές των ανθρώπων, στις σχέσεις, στις φιλίες, στις οικογένειες της μικρής τοπικής κοινωνίας.
Το βιβλίο αυτό προξενεί ηθικούς τριγμούς στη συνείδηση όλων μας για τις άτυχες εκείνες γυναίκες, που βέβηλα χέρια τις οδήγησαν σε μια παράλογη θυσία. Οι τρεις γυναίκες της συμφοράς με επίκεντρο τη φωτεινή προσωπικότητα της Σοφίκας Τοπάλη, ήταν τα θύματα στο βωμό της εμφυλιακής μισαλλοδοξίας. Το βιβλίο του Μαντίδη δεν ρίχνει μόνο φως στη ζοφερή εκείνη νύχτα των προδοτών. Βάζει με πόνο το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων με βάση τα γεγονότα και τις μαρτυρίες που παραθέτει, θέτοντας αμείλικτα ερωτήματα και αναζητώντας εναγωνίως την αλήθεια. Στο τέλος μίλησε ο ίδιος ο συγγραφέας, ό οποίος μεταξύ άλλων τόνισε ότι: «Λέγεται πως την ιστορία την γράφουν οι, αρνητικώς ή θετικώς, μεγάλοι και επιφανείς. Εγώ νομίζω ότι η ιστορία είναι η συνισταμένη όλων των προσωπικών ιστοριών εκείνων των μικρών, ανώνυμων ανθρώπων, εκείνων που υφίστανται τις συνέπειες των πράξεων και των γεγονότων που προκαλούν οι μεγάλοι και επιφανείς κάθε εποχής».
Σημειώνεται ότι την εκδήλωση παρακολούθησαν εκπρόσωποι των τοπικών αρχών (Μητρόπολης Δημητριάδος, Περιφέρειας Θεσσαλίας, Δήμου Βόλου, Πανεπιστημίου Θεσσαλίας), οι πρώην Δήμαρχοι Βόλου Δ. Πιτσιώρης και Π. Σκοτινιώτης, πρώην Κοινοτάρχες της περιοχής, εκπρόσωποι πνευματικών και εκπαιδευτικών φορέων της πόλης, προσωπικότητες των γραμμάτων της περιοχής. Μεταξύ άλλων παραβρέθηκε η εγγονή της απαγχονισθείσας, Φιλίτσας Καλαβρού, Φιλίτσα Ελευθεριάδου και οι στενές φίλες της Σοφίκας Τοπάλη, οι αδελφές Φρούτα και Κατίνα Σαράφη.
